To też przykład na to jak zmienia się społeczeństwo i jak trudno nim zarządzać, tego jak działa demokracja i kiedy działa na korzyść ogółu, a kiedy niestety mu szkodzi. Kryzys Grecji powinien być najważniejszą lekcją ekonomii i socjologii w jakiej możemy uczestniczyć – wszyscy, bez wyjątku. Chociaż nie wierzę, żeby ktoś wyciągnął z tego jakieś głębsze wnioski.

Grecja przed kryzysem

Najważniejszymi przyczynami upadku Grecji był ich sport narodowy – omijanie podatków, nadmierne zadłużenie – przez które wpadli w spiralę oraz wejście do strefy euro – przez co utracili kontrolę nad kreacją pieniądza we własnym kraju i nad własną walutą.

Samo omijanie podatków nie było szkodliwe bo rząd miał w miarę regularne wpływy, a to co zostało w kieszeni podatników trafiało na rynek więc w bardziej efektywny sposób mogło na nim funkcjonować. Niestety żyjemy w świecie, w którym dominującym nurtem w ekonomii jest filozofia ciągłego i nieograniczonego wzrostu – utopia w czystej postaci. Zapewnienie ciągłego wzrostu odbywało się poprzez stymulację gospodarki ze strony budżetu państwa, oczywiście z pożyczonych pieniędzy.

Ponieważ w świecie banków centralnych mechanizmy kreacji pieniądza pozwalają na jego generowanie praktycznie bez pokrycia w nieograniczonych ilościach – tani pieniądz był w miarę łatwo dostępny (co np nie miałoby miejsca w XIX wieku kiedy to kapitalizm w czystej formie jak na sterydach rozwijał światowe gospodarki) więc Grecja pożyczała ile mogła.

W końcu Grecja wchodzi do strefy euro – nie do końca przemyślanego tworu politycznego (nie ekonomicznego!), który mimo wszystko miał w miarę solidne podstawy w postaci wymogów jakie dany kraj musiał spełnić, żeby dołączyć do grona państw wspólnej waluty. Tu niestety grecy popełnili kolejny błąd i przy pomocy Goldman Sachs oszukali swój ‘bilans finansowy’ wchodząc do strefy euro zbyt wcześnie.

Kilka lat później w europie następuje gwałtowne załamanie na rynkach nie tylko finansowych. Giełdy lecą w dół, gospodarki stymuluje się coraz większymi zastrzykami pieniędzy i nagle okazuje się, że Grecja straciła jeden z podstawowych mechanizmów obronnych – możliwość zarządzania własną walutą. Ten i wiele innych czynników spowodowało coraz większe zadłużanie się kraju coraz większym kosztem, aż do momentu w którym system przestał być wydolny.

Oczywiście to nie rząd przestał być wydolny – to obywatele – przyzwyczajeni do 13 i 14 pensji, wielu przywilejów etc mieli nagle stracić to wszystko i zacisnąć bardzo mocno pasa – na nie wiadomo jak długo (co prawda były szacunki, że w 2020 roku Grecja wróci na rynek długu – czyli ponownie zacznie sprzedawać obligacje, ale… ).

Lekcja demokracji

Grecy pokazali siłę demokracji i słabość ustroju, który stara się wszystko kontrolować. W sytuacji, w której tak wiele zawodów i tak wiele osób podlega pod “budżetówkę” winę za kryzys w oczach ludzi ponosi pracodawca – czyli rząd. Wszystkie te nadmierne regulacje, dociskane jeszcze mocniej w czasie kryzysu teraz okazały się kotwicą, która doprowadziła do kryzysu zaufania nie tylko do samych polityków, ale do wszystkiego co związane z rządem, bankami (w końcu regulowanymi i poklepywanymi po plecach przez rządy).

Wyborcza, w specyficzny dla siebie sposób, opisała ostatnio sytuację jaka panuje na rynku dóbr pierwszej potrzeby w Grecji. Okazuje się, że zaczyna tam kwitnąć wymiana barterowa, a kapitalizm – w czystej formie – odradza się na nowo. Z tą tylko różnicą, że bez udziału euro – bez udziału państwowej waluty, bez podatków i pośredników. Ludzie wymieniają się produkt za produkt, owoce za warzywa, własne wyroby za usługi itp.

Co prawda już sam tytuł i przytaczane przez bohaterów zdania świadczą o tym, że ani autor z wyborczej ani sami grecy nie rozumieją istoty pieniądza (w końcu jest on takim samym towarem jak te, które wymieniają między sobą, tyle tylko że uniwersalnym), ale ich działanie jest jak najbardziej racjonalne.

System finansowania Państwa się nie sprawdził, zaufanie do waluty spadło niemal do zera więc naturalną reakcją rynku jest obrona. Niestety – o ile z punktu widzenia jednostek rozwiązanie takie jest bardzo korzystne – większy zysk dla sprzedających, tańsze produkty dla kupujących, o tyle konsekwencje dla całej gospodarki (bez względu na to czy jest zbudowana dobrze czy źle) będą opłakane.

Jeśli odejście od waluty narodowej przybierze w Grecji na sile i ogarnie istotną statystycznie część gospodarki wówczas bankructwo grozi nie tylko pośrednikom w handlu, ale i dużym sieciom handlowym i wszystkim, którzy są z nimi powiązani (firmy transportowe, reklamowe etc etc).

Potrzeby Maslowa

A wszystko to przez niedocenienie siły piramidy potrzeb Maslowa. W sytuacji, w której regulator zbyt głęboko wchodzi w gospodarkę,  bierze na siebie odpowiedzialność za jej stabilność. Kiedy bierze na siebie odpowiedzialność za tą część rynku, która zapewnia podstawowe potrzeby fizjologiczne (stąd u Greków punktem zapalnym jest żywność) i zawala sprawę poprzez faworyzowanie większych sieci handlowych etc etc – ponosi klęskę nie tylko w tej branży – ale na całym polu swojej działalności (podobna sytuacja ma miejsce u nas gdzie regulator państwowy w nierynkowy sposób – poprzez podatki – faworyzuje duże sieci handlowe, odprowadzające część zysku za granicę).

W czasach dobrobytu równowaga jest zachowana (mimo, że i tak działania rządu hamują rozwój gospodarki, ale pozwalają się lepiej mierzyć – stąd złudzenie efektywniejszego działania), ale podczas kryzysu wszystko zaczyna upadać jak domek z kart.

Do tego wszystkiego dochodzą niepokoje społeczne. Ci, którzy ciągle oszukiwali na podatkach są tak samo potraktowani “zaciskanym pasem” jak uczciwi podatnicy. Dorzucając do tego katastrofalny dla naszego zdrowia psychicznego i fizycznego styl życia (Tu dość ciekawa prezentacja nt snu), nadmierny konsumpcjonizm, kreację potrzeb, braki edukacyjne jeśli chodzi o ekonomię etc – mamy gotową katastrofę.

Katastrofę, której w innych krajach można jeszcze uniknąć. Nie można tego jednak zrobić tylko poprzez “stymulację” gospodarek i wątpliwe reformy ekonomiczne. Trzeba zmienić całkowicie filozofię życia współczesnych ludzi – zaczynając od stylu pracy (ilu z nas odlicza dni do piątku?), poprzez podejście do czasu wolnego, samorealizacji, organizacji życia społecznego, a kończąc na organizacji życia całego państwa.

Na takie zmiany potrzeba nie tylko chęci, ale i czasu. Nawet jeśli w europie uda się zażegnać obecny kryzys przy pomocy tradycyjnych środków (zakładając, że najsłabsze ogniwa naszego domku z kart nie pękną) to i tak zostało nam na to niewiele czasu – maksymalnie 25-30 lat do kolejnego kryzysu, którego podstawą będą zmiany demograficzne.

Sam raport nie zawiera prawie żadnych nowych informacji – przybliża jedynie całą obecną sytuację panującą na rynkach finansowych i stara się wyjaśnić jej przyczyny i ewentualne przyszłe skutki. Po jego lekturze można odnieść wrażenie, że w NBP podziela zdanie wielu blogerów i stoi w “cichej” opozycji do naszych (i nie tylko naszych) polityków. Przynajmniej mi się tak wydaje.

Kryzys

Przede wszystkim wskazany zostaje główny winowajca obecnego kryzysu gospodarczego – dług publiczny. Dług, którego nie tylko nie ogranicza się, ale UE ma nawet problemy z ustaleniem jego nieprzekraczalnych limitów dla swoich członków. Piątkowy szczyt nie rozwiązuje problemów zadłużenia Grecji, Włoch, Hiszpanii etc, a jedynie zakłada ograniczenia na przyszłość.

Zapewnienie długoterminowej wypłacalnosci krajów o wysokim poziomie długu publicznego wymaga przeprowadzenia konsolidacji fiskalnej o duzej skali. Jej celem powinno byc ustabilizowanie, a nastepnie redukcja długu publicznego tych krajów w relacji do PKB.

Jesli natomiast konsolidacja fiskalna nie powiodłaby sie,zrodziłoby to ryzyko ruchomienia negatywnego sprzężenia zwrotnego, w którym wzajemnie wzmacniajace sie obawy o wypłacalnosc krajów i instytucji finansowych prowadza do ponownego spowolnienia wzrostu gospodarczego, spadku płynnosci rynków finansowych, odpływu kapitału z rynków wschodzących i trudnosci z refinansowaniem zadłuzenia przez instytucje finansowe.

Sytuację zagrażającą Europie NBP porównuje do tego co się działo po upadku Lehmann Brothers z tą różnica, że

(…)w odróznieniu od sytuacji z 2008 r., obecnie sektory rzadowe wielu krajów wysoko rozwinietych nie sa w stanie przejąć na siebie ryzyka zakumulowanego w bilansach instytucji finansowych.

Negatywny scenariusz przewiduje więc sytuację o wiele gorszą od tej która miała miejsce w 2008 roku.

Rekomendacje NBP

I tu zaczyna się najciekawsze. Narodowy Bank Polski przedstawia kilka sposobów na przeciwdziałanie destabilizacji systemu finansowego w naszym kraju z uwzględnieniem kilku scenariuszy.  Do najważniejszych zadań należy między innymi:

•  utrzymanie współczynnika wypłacalności banków na poziomie powyżej 9% (spadek  tego współczynnika poniżej 4% oznacza dla banku bankructwo i przeniesienie strat na pozostałe banki co może spowodować efekt domina.
• zmniejszenie udziału kredytów walutowych (Walutowe kredyty mieszkaniowe powinny być produktem niszowym, oferowanym wyłącznie kredytobiorcom uzyskującym trwałe dochody w walucie kredytu.)
• ograniczenie wydatków publicznych (czyli cięcia budżetowe).

Co ciekawe – ostatni punkt wskazany jest jako skuteczniejszy, niż podnoszenie podatków!

Badania ekonomiczne wskazuja, ze konsolidacja finansów publicznych koncentrujaca sie na ograniczeniu wydatków korzystniej wpływa na potencjalne tempo wzrost gospodarki niz ograniczenie deficytu finansów publicznych poprzez wzrost obciazen podatkowych.

Co oczywiście jest całkowicie ignorowane przez nas rząd, który nie tylko podwyższa podatki, ale i zwiększa wydatki finansując je kolejnymi pożyczkami. Nasze zadłużenie przekroczyło już 1 005 397 mln złotych (pisałem o tym kilka dni temu na Facebooku).

Sytuacja gospodarcza w kraju

Tu NBP podchodzi do oceny dość ostrożnie i trudno się dziwić. Bardzo często autorzy raportu zaznaczają, że wszystko zależy od rozwoju sytuacji na rynku globalnym i w strefie euro jednak prawdopodobieństwo poprawy sytuacji przeciętnego gospodarstwa domowego oceniają jako niewielkie.

Wzwiazku z silnym pogorszeniem koniunktury u głównych partnerów handlowych Polski, oczekiwanym zaciesnieniem fiskalnym oraz spadajacymi transferami z UE, w 2012 r. poprawa sytuacji gospodarstw domowych i przedsiebiorstw bedzie ograniczona.

Raport nie wspomina o tym otwarcie, ale analizując sytuację na rynku kredytów i rynku nieruchomości można dojść do wniosku, że czeka nas coraz gwałtowniejszy spadek wartości nieruchomości z jednoczesnym ograniczeniem akcji kredytowej co może mieć bardzo negatywny wpływ na kondycje finansowa gospodarstw domowych w naszym kraju.

Przyczyni się do tego kilka czynników – przede wszystkim ograniczenie programu “Rodzina na swoim”, który w ostatnim roku objął prawie 40% wszystkich złotowych kredytów mieszkaniowych. Po drugie – rekomendacja S, która zakłada że obciążenie kredytowe nie powinno przekraczać 42% dochodów kredytobiorcy.

Banki ankietowane przez NBP na temat wpływu wprowadzenia zapisów znowelizowanej Rekomendacji S na akcje kredytowa przewidują stosunkowo duza skale obnizki tempa przyrostu kredytów mieszkaniowych.

Do tego dochodzi rosnąca ilość kredytów konsumpcyjnych – które dla banków były najbardziej zyskowne – czyli ogólny wzrost zadłużenia Polaków. I gdyby tego było mało – duża “nadprodukcja” nowych mieszkań i ciągle wysoka marża deweloperów – mają więc z czego schodzić.

Do spadku cen mieszkan przyczynił się głównie wzrost podazy mieszkan. Wzrost liczby wydanych pozwolen na budowe wskazuje na dalszy wzrost podazy mieszkań, co w połaczeniu z obnizeniem tempa wzrostu popytu związanym m.in. z wygaszaniem programu „Rodzina na swoim” bedzie sprzyjac dalszemu
spadkowi cen.

Spadek wartości nieruchomości może z kolei zacisnąć pętlę kredytową sporej ilości osób – szczególnie jeśli banki zażądają dodatkowego ubezpieczenia, a rosnąca cena franka szwajcarskiego dociśnie ich jeszcze bardziej.

Podatek Belki

Co ciekawe na koszty kredytu może wpłynąć również zmiana w naliczaniu podatku Belki.

Na wzrost kosztów finansowania moze wpłynac planowana zmiana zasad naliczania podatku  dochodowego od osób fizycznych, która zlikwiduje mozliwosc niepłacenia przez deponentów podatku od zarobionych odsetek.

I tu warto na moment wrócić do wspomnianego na początku zdania, które mówi że więcej korzyści dla gospodarki ma cięcie kosztów, a nie zwiększanie podatków (bo tak w zasadzie będzie – podatek od lokat zwiększy się, bo więcej go zapłacimy).

OFE i TFI

O tym jak wygląda sytuacja w Towarzystwach Funduszy Inwestycyjnych nie trzeba chyba nic pisać (ktoś tam jeszcze inwestuje?). Z punktu widzenia systemu finansowego nie są one jednak zagrożeniem ponieważ ryzyko ich inwestycji przenoszone jest na poszczególnych uczestników (czyli nabywców jednostek uczestnictwa).

W przypadku OFE natomiast

Ze wzgledu na osiagane przez OFE wyniki finansowe, przewyzszajace minimalna wymagana stope zwrotu, sektor emerytalny nie generuje obecnie ryzyka dla stabilnosci systemu finansowego.

Krajowi przedsiębiorcy na tle europy

W miarę pozytywnie wygląda zadłużenie naszych przedsiębiorstw (w stosunku do PKB) na tle przedsiębiorstw w krajach Unii Europejskiej.

Suma zobowiazan sektora przedsiebiorstw z tytułu kredytów i pozyczek  pieniężnych, instrumentów finansowych z wyłaczeniem akcji oraz kredytów handlowych stanowi 60%, podczas gdy w Czechach 86%, na Wegrzech 152% zas w strefie euro 131%

Niestety – mimo dobrej kondycji (z dzisiejszych publikacji wynika, że aż 70% przedsiębiorców nie planuje “zmian struktury zatrudnienia” w swoich firmach w 2012 roku) naszych przedsiębiorców raport wyraźnie zaznacza, że głównym czynnikiem wysokiego PKB w 2011 roku było rosnące tempo inwestycji – szczególnie publicznych…

 Podsumowanie

Dla kogoś kto na bieżąco śledzi rynki finansowe raport będzie stratą czasu chyba, że chce się przekonać na podstawie wiarygodnego źródła (a NBP takim niewątpliwie jest), że negatywne scenariusze dla gospodarki polskiej, europejskiej i światowej wypisywane na łamach blogów finansowych od ponad roku nie są “czarnowidztwem” i szukaniem “teorii spiskowych”, a – jak się okazuje – rzetelniejszym źródłem informacji i wiedzy ekonomicznej. O wiele lepszym i dokładniejszym niż serwisy z tzw mainstreamu.

W raporcie nie ma bowiem nic, czego w wcześniej nie przeczytałbym u Doxy, Appa, na Prologos, u SIP’a, Trystero, w Na-Plus, u Rybińskiego, Gwiazdowskiego czy na wielu innych blogach.

Cały raport do pobrania tutaj.

Cieszą się na pewno eksporterzy dla których koszty wyprodukowania towarów pozostały takie same w lokalnej walucie (nie licząc oczywiście inflacji), a cena za granicą w Euro czy Dolarze zmalała – ich produkty są więc bardziej konkurencyjne. Niestety koniec końców i oni dostaną rykoszetem w plecy.

Najgorsze nie jest to, że drożeją zagraniczne wycieczki, nawet rosnące raty kredytów osób zadłużonych we frankach i euro nie są tragedią (będą dopiero jak skończy się program deweloper z bankierem na swoim, a banki zażądają ubezpieczenia niepokrytej wartością mieszkania części kredytu).

Najgorsze jest to, że drożeje ropa (a to dotyka wszystkich bo drożeją koszty transportu) i fakt, że coraz bliżej nam do przekroczenia  progu ostrożnościowego 55%  PKB. Jedną z konsekwencji przekroczenia tej granicy będzie podwyższenie podatku VAT o kolejny 1 punkt procentowy – czyli znów skoczy nam inflacja.

Kluczowy będzie kurs który osiągnie para PLNEUR na koniec roku 2011 – po takim kursie przeliczone zostanie nasze zadłużenie i wówczas będziemy wiedzieć czy przekroczyliśmy 55% czy nie. Minister Rostowski ma zapewne w zanadrzu jakieś sztuczki księgowe, ale sytuacja jest groźna bo kusi spekulantów – zwycięzca tej “wojny” sporo zarobi.

Do gry wszedł NBP, który na razie stosuje – w miarę skutecznie – broń lekką czyli informacje o sprzedaży “pewnej ilości waluty za złote” czy wysyłając zapytania ofertowe żeby pokazać, że trzyma rękę na pulsie. Podobnie euro upłynnia Ministerstwo Finansów.

“Chcieliśmy uspokoić rynki. Tak sygnał, że jesteśmy i próby są obarczone ryzykiem kontrakcji ze strony NBP”

Marek Belka

Wiadomo jednak, że jeśli ktoś będzie chciał przypuścić atak na naszą walutę zrobi to za 1-2 miesiące. Wówczas NBP będzie musiało wytoczyć cały arsenał bo ewentualna przegrana może być bardzo groźna dla naszego kraju. Dalszy spadek wartości złotego to raz – przekroczenie progu i wzrost VAT’u, wzrost kosztów transportu na skutek rosnących cen ropy itp itd.

Przeciwko nam gra cała strefa euro – nieintencjonalnie – upadając i odstraszając inwestorów. Nawet jeśli pod koniec roku uda się obronić złotego nie wiadomo ile będzie nas to kosztować i co będzie z jego kursem po 1 stycznia kiedy odpadnie presja przekroczenia progu 55% pkb. Jednego możemy być pewni – na rynku walut będzie jeszcze bardzo ciekawie i to w tym roku.

Od Forex’u lepiej trzymać się z daleka.

Skąd to podkreślenie przy akceptowalny? Oznacza to, że jeśli kurs CHFEUR przebije poziom 1,2 SNB zrobi wszystko, żeby umacnianie się Franka zahamować. Nie oznacza to, że SNB będzie interweniował jeśli CHF się osłabi, ani tym bardziej nie oznacza to, że kurs CHF jest “zamrożony” co sugeruje masa analityków (np tutaj). Co więcej – jest to granica ustalona dla EURO, a nie dla Złotówki!

Cały komunikat SNB wygląda tak:

Swiss National Bank sets minimum exchange rate at CHF 1.20 per euro.

The current massive overvaluation of the Swiss franc poses an acute threat to the Swiss economy and carries the risk of a deflationary development.

The Swiss National Bank (SNB) is therefore aiming for a substantial and sustained weakening of the Swiss franc. With immediate effect, it will no longer tolerate a EUR/CHF exchange rate below the minimum rate of CHF 1.20. The SNB will enforce this minimum rate with the utmost determination and is prepared to buy foreign currency in unlimited quantities.

Even at a rate of CHF 1.20 per euro, the Swiss franc is still high and should continue to weaken over time. If the economic outlook and deflationary risks so require, the SNB will take further measures.

W chwili obecnej w Szwajcarii mamy zagrożenie deflacją więc SNB ma sporo możliwości jeśli chodzi o dodruk waluty i walkę tą bronią z rosnącym kursem – zresztą SNB postawił wszystko na jedną kartę, ale mają silne poparcie w narodzie (w końcu działają na korzyść całej Szwajcarii). Zresztą – nie ważne czy oficjalnie czy nie taka decyzja zapewne była uzgadniana z Europejskim Bankiem Centralnym więc pomoc ma skąd przyjść (mimo, że EBC zaprzecza: “Rada zarządzająca została poinformowana o tej decyzji, która została podjęta przez Szwajcarski Bank Narodowy na własną odpowiedzialność”).

Ustalenie “minimum exchange rate” na poziomie 1,2 Euro nie oznacza, że kurs CHFPLN będzie stabilny. Oczywiście będzie mniej wzrastać / spadać niż ostatnio, ale jego wahania nadal są możliwe. Co ciekawe – w chwili obecnej powrót CHFPLN do poziomu ~3,00 zł jest teraz mniej prawdopodobne niż przed interwencją. W chwili obecnej kurs oscyluje na poziomie 3,50zł.

Warto jeszcze zwrócić uwagę na to o czym mówił dziś w TVNCNBC Piotr Kuczyński. Ponieważ kurs CHFEUR nie jest zamrożony / usztywniony, a jedynie utrzymywany za wszelką cenę – zwycięzca tej walki bierze wszystko. SNB postawił wszystko na jedną kartę – albo udowodni swoją siłę, albo cała Szwajcaria straci na rzecz spekulantów.

Oznacza to, że jeśli (nie koniecznie teraz, nie koniecznie w tym tygodniu czy miesiącu) komuś ze spekulantów uda się wygrać w walce z SNB kurs może kolejny raz poszybować i to o wiele wyżej niż był jeszcze kilak tygodni temu.

Nagroda może być wystarczająco zachęcająca dla największych spekulantów. Mimo ogromnych trudności w walce z SNB.

Tak – wiem, że w kraju jeszcze kilka innych grup społecznych (importerzy, eksporterzy, inwestorzy i turyści) zainteresowanych jest kursami walut, ale oni z reguły albo są bardziej świadomi ryzyka, albo są lepiej zabezpieczeni (chyba,  że pakują się bezmyślnie w opcje walutowe i czekają na Pawlaka).

Jak by nie było dziś szaleństwo sięgnęło zenitu (proszę pamiętać, że w ekonomii dzisiejszy sufit jutro może być podłogą więc jest to określenie aktualne przez maksymalnie kilka kolejnych godzin) i od rana trzy waluty – Dolar, Euro i Frank Szwajcarski zwyżkują o średnio 1,5 do 2,5%. Co prawda po porannym rajdzie uspokoił się nawet CHF, który przebił już dziś na moment 3,50 zł zwyżkując ponad 3% ale w tej chwili ustabilizował się na kursie… 3,47zł.

Wbrew pozorom drożeje nawet Euro ale tu uwaga – drożeje w odniesieniu do PLN - w skali USD, CHF jego wartość spada, ale spada mniej niż spada wartość złotego dla tego u nas odczuwamy to jako wzrost jego wartości.

Wszystko to za sprawą sytuacji ekonomicznej w której znalazła się Grecja i jak się okazuje – Hiszpania (o której wszyscy zapomnieli – ciekawe kiedy sobie przypomną o Portugalii). Jak będzie z Grecją – ciężko powiedzieć – Unia mocno walczy o utrzymanie finansów tego państwa w płynności – nawet kosztem podatników z prawie całej EU, ale wewnętrzne protesty raczej nie dają gwarancji szybkiego powrotu tego państwa do stabilności finansowej.

Co ma Grecja do Franka Szwajcarskiego? Pech chciał, że najlepszy system finansowy w europie ma Szwajcaria, która z wejścia do Unii Europejskiej zrezygnowała – podobnie jak zrezygnowała ze wspólnej waluty – Euro. Trudno się dziwić – Szwajcaria to bogaty kraj, z bankową tradycją (czyli znają się na finansach jak mało kto) do tego z bardzo odmiennym podejściem do polityki i ekonomii w porównaniu z państwami europejskimi (np w Szwajcarii politycy nie są celebrytami i nie są noszeni przez tłumy na rękach).

Co się więc dzieje kiedy strefa Euro zostaje zagrożona? Traci Euro bo inwestorzy wycofują się z zagrożonych terenów. Traci PLN i cały nasz “wschodnio-europejski koszyk” bo jesteśmy powiązani gospodarczo, w dodatku jesteśmy słabsi – dla tego tracimy więcej.

Dla czego zyskuje Frank Szwajcarski? Szwajcaria swój problem ze spiralą zadłużenia i rosnącymi kosztami obsługi długu publicznego ma już za sobą. Wszystko to za sprawą kryzysu jaki trwał w tym kraju na przełomie XX i XXI wieku kiedy dług publiczny urósł do poziomu ponad 50% a jego obsługa kosztowała prawie 7% przychodów z podatków. Szwajcaria jednak uporała się z tym problemem – wprowadzili “hamulec długu publicznego” nazywany Schuldenbremse i od tego czasu uchodzą za europejską enklawę ekonomiczno-gospodarczą (ich dług publiczny systematycznie maleje! a nie rośnie jak w przypadku więszkości państw UE).

I tak – kiedy w europie jest źle jednym z bezpieczniejszych miejsc dla oszczędności jest stabilny frank szwajcarski. Dalej działa już tylko reguła popytu i podaży.

Na koniec dodam jeszcze tylko wykres pokazujący zmianę kursu walut (w odniesieniu do PLN) na przełomie ostatnich trzech miesięcy.

Z kondolencjami dla wszystkich okredytowanych we franku szwajcarskim.

Do oferty banku trafiły dwie lokaty 180 dniowe – w Euro i w USD (czyli dolarach amerykańskich) o oprocentowaniu kolejno 2,0% i 1,9%, które pozwalają ominąć podatek od zysków kapitałowych.

Minimalne kwoty jakie sa wymagane do otwarcia depozytów to 200 Euro lub 200 dolarów (licząc w złotówkach około 800 zł dla lokaty w euro lub 600 zł dla lokaty w dolarach). Kwoty maksymalne (umożliwiające ominiecie podatku) zgodnie z informacja na stronie banku to 10 390 EUR lub 14 550 USD – co jest oczywiście wartością przybliżoną. W rzeczywistości kwota ta codziennie będzie nieco inna.

Zgodnie z ordynacja podatkowa podatek od zysków w walutach obcych obliczany jest na podstawie średniego kursu danej waluty (do sprawdzenia na stronie Narodowego Banku Polskiego) z dnia poprzedzającego księgowanie zysku. Dopiero od tak uzyskanej kwoty w złotówkach obliczany jest podatek Belki (zgodnie z zasadami jego liczenia).

Zysk jaki możemy osiągnąć dzięki lokatom walutowym w Alior Banku nie jest duży jednak w porównaniu z oferta konkurencji (na rynku polskim) czy w porównaniu z lokatami w Europie czy Stanach Zjednoczonych gdzie oprocentowanie jest ponad dwa razy niższe niż u nas – jest godny uwagi.

Produkt przeznaczony jest dla osób, które już posiadają oszczędności w walucie obcej. Zupełnie nie opłacalnym jest przewalutowanie oszczędności (chyba, ze skorzystamy np z walutomatu) tylko po to, żeby skorzystać z lokaty walutowej, której oprocentowanie jest o wiele niższe niż w przypadku lokat zlotowych.

Plusem lokat, oprócz dziennej kapitalizacji jest również to, ze w przypadku ich zerwania bank wypłaci nam 50% wypracowanego zysku oraz fakt, ze nie jest wymagane posiadanie konta (żadnego!) w Alior Banku, ze by skorzystać z oferty.

Podsumowując

czas trwania: 180 dni
oprocentowanie: 2,0% (Euro) lub 1,9% (USD)
kwota minimalna: 200 Euro / 200 USD zł
strona produktu: www.aliorbank.pl

System ten działa na zasadzie aukcji internetowych, w których na sprzedaż wystawiane są waluty. Kurs wymiany może być ustalany przez użytkowników, ale może być również uśredniony (w chwili pisania tego tekstu NBP podaje cenę euro 3,9946 zł, a w Walutomacie cena uśredniona wynosi 4.0016 zł za euro – kursy są więc bardzo zbliżone).

Największą zaletą tego systemu jest koszt transakcji.Co prawda od 15 września pobierana będzie opłata w wysokości 0,2% kwoty transakcji (od obu stron) jednak w porównaniu z różnicą kursu kupna i sprzedaży (tzw spread) w tradycyjnych kantorach czy bankach jest to i tak niewielka kwota. Do tego trzeba również doliczyć koszty ewentualnych przelewów – gdyż Walutomat obsługuje jedynie konta PKO BP, PKO SA i BZ WBK. Oczywiście korzystać z systemu może każdy jednak w przypadku przelewów z i do innych banków trzeba liczyć się z ewentualnymi kosztami tych transferów.

Walutomat obsługuje złote, euro, dolary, franki szwajcarskie oraz funty szterlingi. Żeby móc wymienić dwie dowolne waluty musimy (oprócz posiadania konta na stronie) posiadać odpowiednie konta walutowe (w bankach) z których i na które dokonywane będą przelewy. Np jeśli chcemy wymienić złotówki na euro musimy w profilu podać dane konta złotowego oraz dane konta prowadzonego w euro (tu uwaga – niektóre banki pobierają opłaty za prowadzenie takich kont – warto to uwzględnić jeśli ktoś będzie chciał zakładać konto tylko do korzystania z Walutomatu).

Muszę przyznać, że internetowy system wymiany walut to dość ciekawe rozwiązanie i sam zamierzam z niego skorzystać, ale głównie do uzupełniania jednego z kont oszczędnościowych prowadzonych w Euro (dzięki temu oszczędzę na niekorzystnym spread’zie mojego banku). Niestety – główna wadą systemu jest dość długie oczekiwanie na realizację zamówienia wymiany walut, ale to prawdopodobnie się zmieni wraz z ilością osób korzystających z tej usługi.

Mam nadzieję, że na naszym rynku pojawi się przynajmniej jeden konkurent dla systemu firmy Revelco Sp. z o.o. – wiadomo, że monopol działa na niekorzyść klientów. Jeśli ktoś ma jakieś doświadczenia z internetowymi systemami wymiany walut (nie koniecznie polskimi) będę wdzięczny za informację w komentarzach poniżej.

Od 15 września system będzie automatycznie pobierać 0,2% opłaty od każdej wykonanej transakcji (opłata będzie pobierana od obu stron). Minimalną kwota to 1/100 jednostki wymiany (czyli np 1 grosz, 1 cent, 1 euro cent). Górnego ograniczenia nie ma jednak dla osób, które w jednym miesiącu wymienią ponad 1 mln złotych wszystkie pozostałe transakcje (w danym miesiącu) będą liczone z prowizją 0,1%.

Mimo wprowadzenia opłat Walutomat pozostaje najtańszym systemem wymiany walut dostępnym na rynku.

Zdaniem NBP silny złoty jest groźny dla polskiego gospodarki, stąd dzisiejsze wspólne działanie Ministerstwa Finansów i Narodowego Banku Polskiego. Zdanie to podziela Międzynarodowy Fundusz Walutowy, który w oświadczeniu z końca marca przedstawił następujące stanowisko:

Rządy krajów Europy Wschodniej i banki centralne powinny podjąć działania przeciwdziałające wzmacnianiu się lokalnych walut. W przeciwnym wypadku należy liczyć się z poważnym zagrożeniem dla kontynuacji odrodzenia gospodarczego i zniszczeniem przewagi konkurencyjnej.

Marek Belka, były minister finansów piastujący obecnie stanowisko dyrektora europejskiego oddziału MFW w wypowiedzi dla agencji Bloomberg powiedział “Wzmocnienie walut będzie negatywne dla wzrostu gospodarczego”.

Reakcja kursu Euro i Dolara w odniesieniu do Złotego była niemal natychmiastowa.