Dane z ostatnich miesięcy pokazują również, że nauczyliśmy się chyba nieco szybciej reagować na zmiany na rynkach finansowych i lepiej radzimy sobie z “zarządzaniem ryzykiem”.

W czerwcu (w porównaniu z majem) stan oszczędności ulokowanych na depozytach bankowych zwiększył się o nieco ponad 5 mld złotych osiągając poziom 399 mld zł. O podobną wartość wzrosły depozyty przedsiębiorstw. Niestety nie oznacza to niestety, że więcej zarabiamy czy że zaczęliśmy oszczędzać. Pieniądze najprawdopodobniej przepłynęły na konta bankowe prosto z Funduszy Inwestycyjnych.

Od dna recesji (czyli gdzieś od II kwartału 2009 roku) przez 13 kolejnych miesięcy bilans wpłat i wypłat pieniędzy z kont Funduszy Inwestycyjnych był dodatni. W tej chwili trend ten odwrócił się i jak pokazują dane opublikowane między innymi przez Analizy Online w maju fundusze straciły sporo kapitału – głównie z powodu umorzeń jednostek (czyli wycofywania pieniędzy przez klientów).

W tabeli widać wyraźnie, że najwięcej straciły fundusze akcji, aż 4,3%, zyskały fundusze pieniężne i gotówkowe. W sumie wszystkie fundusze w maju (w porównaniu z kwietniem) straciły 1,3% swoich środków.

Może to świadczyć o coraz większej świadomości finansowej Polaków, którzy (i tu nieco subiektywnej opinii) nauczeni rokiem 2007 i 2008 lepiej radzą sobie z zarządzaniem oszczędnościami i świadomie ograniczają ryzyko inwestycji.

Być może ma to również związek z wyjazdami urlopowymi i wspomnianymi przeze mnie w poprzednim artykule zabiegami mającymi na celu zabezpieczenie naszych inwestycji przed ewentualnymi spadkami w trakcie naszej nieobecności.

W zeszłym tygodniu do grona najbardziej zagrożonych dołączyli nasi bliscy sąsiedzi – kraj zaliczany do tego samego “koszyka” inwestycyjnego co Polska – Węgry. Jak nie trudno było się domyślić spowodowało to ogromną przecenę zarówno na rynkach europejskich jak i w USA (gdzie dodatkowo opublikowano mniej pozytywne dane z rynku pracy niż prognozowano).

Jaki może to mieć wpływ na portfel przeciętnego Kowalskiego i jego oszczędności?

Tańszy złoty = droższe wakacje

Przede wszystkim będziemy mieć droższe wakacje. Związane jest to nie tylko z sytuacją państw PIIGS, ale w chwili obecnej (przede wszystkim?) sytuacja na Węgrzech i fakt, że jesteśmy umieszczeni w jednym tzw koszyku inwestycyjnym państw europy środkowo-wschodniej. Oznacza to tyle, że zagrożona gospodarka Węgier ciągnie za sobą ucieczkę kapitału inwestycyjnego ze wszystkich okolicznych państw – w tym z Polski – przez co bardzo mocno osłabia się nasza waluta. Nawet w stosunku do słabnącego euro.

To w jakim stopniu drożeje dolar (licząc w Euro – “różowa” linia i w Złotych – linia “niebieska”) możecie przekonać się z poniższego wykresu.

Pomijając problemy importerów (którzy muszą płacić coraz więcej złotówek za sprowadzany towar) oraz radość eksporterów (nie obniżając cen w złotówkach sprzedawany przez nich towar za granicą staje się tańszy) dla przeciętnego Kowalskiego oznacza to głównie droższe wyjazdy – zarówno do krajów strefy euro jak i do USA.

O tym w jaki sposób zminimalizować ryzyko kursowe i odciążyć nieco wakacyjny portfel pisałem kilka tygodni temu.

Oszczędności i Inwestycje

Tym, którzy samodzielnie inwestują na giełdzie nie trzeba przypominać o coraz większym ryzyku związanym z obrotem papierami wartościowymi. O niestabilności i dużej niepewności inwestorów świadczą ostatnie miesiące na giełdzie, kiedy zaraz po silnych – ponadprzeciętnych spadkach obserwujemy równie nieprzeciętne wzrosty. Widać to chociażby na wykresie Wig20 z ostatnich 5 miesięcy.

Sytuacja ta ma niestety ogromny wypływ na nasze oszczędności trzymane w różnego rodzaju Funduszach Inwestycyjnych. Faktem jest, że nie wszystkie tracą – są takie, które w czasie spadków zyskują lub chociaż utrzymują powolny, stabilny wzrost – jednak wyniki jakie osiągają w ciągu ostatnich 5 miesięcy nie są zadowalające.

Najbardziej zagrożone są fundusze akcyjne, które z racji swojej budowy są silnie skorelowane z notowaniami giełdowymi. Niestety są bardzo podatne na nieprzemyślane działania swoich klientów (ich strach przed dalszymi stratami i wnioski sprzedaży jednostek uczestnictwa często zmuszają zarządzających funduszami inwestycyjnymi do sprzedaży udziałów po niekorzystnych cenach) i wolno reagują na zmiany na rynku. Widać to wyraźnie na poniższych wykresach z kilku wybranych i dostępnych w Polsce funduszy:

Warto pamiętać, że fundusze inwestycyjne mimo iż zarządzane przez specjalistów nie są najbezpieczniejszymi inwestycjami i mimo, że w czasie hossy generują spore zyski, w czasie bessy najczęściej generują podobnej wielkości straty.

Warto również pamiętać, że dla zrządzających funduszem najważniejsze jest bycie “lepszym niż rynek”, co oznacza że sukcesem jest zarówno zysk 20% podczas 10% wzrostu rynku jak i spadek o 5% kiedy cały rynek spada o 10%. W obu przypadkach, za swoją pracę pobiorą co roku prowizję.

Wielu doradców finansowych będzie nas teraz przekonywać, że warto kupić jednostki funduszy bezpieczniejszych (zrównoważonych lub pieniężnych) gdyż na nich można zarobić mniej, ale rosną nawet w czasie spadków na giełdzie. Niestety nie zawsze jest tak różowo.

Spójrzmy jak zachowywały się notowania wybranych funduszy rynku pieniężnego, stabilnego wzrostu i zrównoważonych licząc od początku 2010 roku.

Zrównoważone

Stabilnego Wzrostu

i Rynku Pieniężnego

Widać wyraźnie, że w zasadzie tylko i wyłącznie fundusze (z wymienionych!) rynku pieniężnego radzą sobie dobrze i pozostają na plusie. Jednak ich zysk wypracowany w ciągu pierwszych pięciu miesięcy 2010 roku nie przewyższa oprocentowania lokat ze 100% gwarancją kapitału, a więc produktów o niebo bezpieczniejszych.

Okazuje się, że najbezpieczniejszą inwestycją w 2010 roku mogą okazać się najprostsze depozyty bankowe, które wciąż oferują nawet 5,65% zysku w skali roku i to z ominięciem podatku Belki  - czego nie umożliwiają wbrew pozorom, nawet fundusze parasolowe! pozwalają one jedynie na odroczenie zapłaty podatku i przemieszczanie gotówki pomiędzy funduszami “pod parasolem” – po zakończeniu inwestycji i realizacji zysku podatek i tak zapłacimy!.

Tego co dalej będzie z gospodarką w Europie i USA nikt nie jest w stanie przewidzieć – wszelkie rekomendacje nt przyszłych “pewnych” wzrostów czy “pewnych” spadków sugerowałbym wrzucić do kosza (poza tym – jeśli ktoś jest tak pewny swoich prognoz nie musi o nich pisać – wystarczy że obstawi lewarowane pozycje na kontraktach terminowych i za rok będzie milionerem). Warto jednak przyjrzeć się naszym oszczędnościom i temu jak pracowały przez ostatnie pół roku (a w szczególności od kwietnia – kiedy na dobre rozpętała się “burza” w strefie euro) i w razie potrzeby przebudować swój portfel.

Źródła wykresów i notowań: aegon.pl

Treści przedstawione w artykule są prywatnymi opiniami autora i nie stanowią rekomendacji inwestycyjnych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 roku w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych ich emitentów lub wystawców (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715). Autor nie ponosi odpowiedzialności za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie niniejszego artykułu, ani za szkody poniesione w wyniku decyzji inwestycyjnych podjętych na podstawie niniejszego artykułu.

Przełomowy okazał się listopad, kiedy to suma wpłat i umorzeń jednostek funduszy była dodatnia (co oznacza, że więcej zostało wpłacone niż wypłacone z kont funduszy inwestycyjnych). Podobnie sytuacja wyglądała w grudniu 2008.

Niestety również w grudniu doszło do małego incydentu związanego z byłym prezesem Nasdaq – Bernard’em L. Madoff’em, którego fundusz hedgingowy okazał się niczym innym jak piramidą finansową, która zyski generowała jedynie z wpłat kolejnych klientów (a nie z faktycznych inwestycji).

Afera Madoff’a doprowadziła nie tylko do ogromnych strat finansowych ale również do ogromnego spadku zaufania do instytucji finansowych, a w szczególności do funduszy hedgingowych.

Na naszym rodzimym rynku Funduszy Inwestycyjnych obyło się bez tak spektakularnych upadków, jednak wyniki finansowe TFI z ostatnich lat pozostawiają wiele do życzenia. Praktycznie wszystkie największe towarzystwa inwestycyjne zanotowały straty – w dużej mierze spowodowane nieudolnym zarządzaniem, po części panicznym umarzaniem jednostek funduszy, co doprowadziło do utraty prawie połowy posiadanego przez nie kapitału.

Co prawda zdarzały się takie perełki jak Superfound SFIO – fundusz hedgingowy którego agresywne strategie inwestycyjne dały w 2008 roku 63,5% zysku, jednak większość zanotowała pokaźne straty sięgające od 20 do 60%.

Czy warto inwestować w fundusze?

Odpowiedź jest prosta – TAK. Trzeba tylko robić to z głową. Jak zresztą wszystko co wiąże się z finansami.

Panuje przekonanie, że inwestycje długoterminowe się opłacają. Zawsze wówczas warto przytoczyć dwa przykłady – Japonii zaczynając od kryzysu z lat 90′tych do teraz, oraz Stanów Zjednoczonych po kryzysie w roku 1929. W przypadku Japonii do dnia dzisiejszego rynek nie odrobił nawet połowy strat, z kolei Stany Zjednoczone dopiero w latach 50′tych ubiegłego wieku wyszły na zero po spadkach z lat 1929-1930.

Inwestycje długoterminowe zazwyczaj się opłacają. Czasami tylko trzeba mieć 20-30 lat, żeby wyjść na plus.

Co zatem robić, żeby maksymalizować zyski jakie niewątpliwie przynoszą długoterminowe inwestycje w Fundusze?

Po pierwsze – nie trzymać się kurczowo błędnych inwestycji. Jeśli zakupilibyśmy jednostki funduszy na początku 2006 roku i trzymali je do dzisiaj stracilibyśmy od 10 do 60% ulokowanego kapitału.

Jeśli jednak obserwowalibyśmy ruchy na giełdzie (mowa głównie o funduszach akcji) i umorzylibyśmy nasze punkty w grudniu 2007 (pół roku po szczycie) kiedy wiadomo już było, że to nie korekta wzrostów a bessa – nasz zysk wyniósłby nawet 65-90% (Arka, Legg Mason).

Moglibyśmy wówczas spokojnie przeczekać kolejne spadki trzymając pieniądze na lokatach bankowych i czekając na powrót hossy, a potem systematycznie odkupować jednostki funduszy po cenach 40-60% niższych (aktualną wycenę wraz z roczną i dwuletnią stopą zwrotu znajdziecie tutaj)

Po drugie – nie należy nigdy trzymać całości kapitału w punktach tylko jednego funduszu inwestycyjnego, wówczas nawet po upadku instytucji czy incydencie jak w przypadku funduszu Madoffa nie stracimy całości, a jedynie zainwestowaną część.

I po trzecie – nie należy trzymać wszystkich środków tylko w jednym rodzaju funduszy. Dla przykładu – kiedy przez ostatnie miesiące fundusze inwestujące w akcje systematycznie notowały straty – fundusze oparte o rynki obligacji, na skutek cięć stóp procentowych, zaczęły przynosić zyski.

Inwestowanie w Fundusze Inwestycyjne jest opłacalne, szczególnie dla osób, które boją się ryzyka samodzielnego inwestowania pieniędzy. Nie należy jednak ślepo ufać reklamom funduszy, które zazwyczaj pokazują tylko historyczną wycenę jednostek i nie dają pewności, na powtórzenie reklamowanego wyniku w przyszłości oraz nie słuchać dobrych rad doświadczonych znajomych, którzy często przez własną niewiedzę i po stracie dużej części własnych oszczędności nie kryją się z nadmierną i często nie uzasadnioną krytyką tego sposobu inwestowania.